Wat bely ek? Artikel 1 en die Ned Geref Kerk

10 11 2014

Bely_Belhar.001Deur die eeue het mense die nodigheid gevoel om dit wat hulle glo te bely, in woorde om te sit. So kry ons al vroeg in die Ou Testament die “Shema Israel”, “Luister Israel”, waar Israel hulle geloof in God bely. “Luister, Israel, die Here is ons God, Hy is die enigste Here… (Deut 6:4-9, 11:13-21, Numeri 15:37-41). Ook in die Nuwe Testament kry on etlike gevalle waar mense dit nodug voel om dit wat hulle glo in woorde uit te druk.  In Matteus 16:16 word Petrus aangehaal as hy sê: “U is die Christus, die Seun van die lewende God.”, en in Johannes 11:27 sê Martha: “Ja, Here, ek glo vas dat U die Christus is, die Seun van God, die Een wat na die wêreld toe moes kom.

Ook in van die briewe in die Nuwe Testament kry ons gedeeltes wat lyk of dit vroeë geloofsbelydenisse is. Fillipense 2:6-11 is een voorbeeld hiervan: “(6) Hy wat in die gestalte van God was, het sy bestaan op Godgelyke wyse nie beskou as iets waaraan Hy Hom moes vasklem nie,…. (11) en elke tong sou erken:“Jesus Christus is Here!” tot eer van God die Vader.”

Maar hoekom? Hoekom het mense in die Bybelse tyd en daarna die nodigheid gevoel om wat hulle glo in woorde uit te druk? Daar is ‘n paar redes daarvoor, waarvan sommige die volgende kan wees:

  • Onthou eerstens dat dit nie gaan oor jou lojaliteit aan die Bybel nie
  • Dit help om waarheid van dwaling te onderskei
  • Dit is ‘n openbare stelling van wat ons glo
  • Dit probeer sistematies sê wat ons aan die hand van die Bybel glo oor ’n spesifieke saak of sake

Hierdie proses van te wil uitdruk wat jy glo het na die Bybelse tyd voortgegaan. Die Ned Geref Kerk onderskryf byvoorbeeld op die oomblik ses Belydenisskrifte. Dit is die volgende:

Ekumeniese Belydenisskrifte – Hierdie is Belydenisskrifte wat die NG Kerk met ‘n baie groot deel van die wêreldwye kerk deel.

Apostoliese Geloofsbelydenis  – Die vroegste reste van die belydenis mag sover as c. 180nC teruggaan, maar die eerste verwysing daarna is in n brief wat in 390nC vanaf ‘n sinode in Milaan gestuur is. Dit probeer opsom wat die Nuwe Testament oor Jesus sê.
Geloofsbelydenis van Nicea – Die vroesgte weergawe van die belydenis is in 325 nC deur die eerste Konsilie van Nicea opgestel. Dit is hoofsaaklik geskryf om die kettery dat Jesus ’n geskape wese was aan te spreek (Die dwaling van Arius)
Geloofsbelydenis van Athanasius – Die belydenis is in gebruik in kerke sedert die sesde eeu. Dit spreek geloof in die Drie-Eenheid uit teen ‘n dwaling dat Jesus ondergeskik is aan God die Vader en nie deel van ’n Eenheid nie.

Dan is daar die drie Gereformeerde Belydenisse, of Drie Formuliere van Eenheid wat die NG Kerk plaas binne die Gereformeerde raamwerk van kerke:

Nederlandse Geloofsbelydenis – Geskryf in 1561 deur Guido de Bres, wat in 1567 gehang word deur die Spaanse Inkwisisie omdat hy dit nie wil terugtrek nie. Dit stel die Protestantse geloof se beginsels teen die vervolging deur die Katolieke Kerk van die middeleeue.

Heidelbergse Kategismus – Geskryf in 1563 in Heidelberg, Duitsland, geksryf op versoek van  keurvors Frederik III van die Palts. Dit is geskryf om Protestantse geloof se beginsels aan nuwe gelowiges te leer, veral in reaksie op die Konsilie van Trent se aanvalle op die Protestantse geloof.

Dordtse leerreëls – Opgestel op die sinode van die Gereformeerde Kerke van die Verenigde Nederlande van 1618 – 1619 in Dordrecht, Nederland. Dit is spesifiek gemik daarop om Armininius se dwaling dat die vrye wil van die mens bepalend is in ons verhouding met God, teen te werk

In die breë kan oor al hierdie belydenisse gesê word dat hulle ontstaan en “oorlewing” met stryd gepaard gegaan het. Mense het letterlik hulle lewens verloor om die waarheid wat hierin opgeteken staan te bely.

Nou waarnatoe met die huidige stryd rondom Artikel 1 van die NG Kerk se Kerkorde? Die geskiedenis gaan eintlik terug na die Wêreld Alliansie van Gereformeerde Kerke se uitspraak in Augustus 1982 te Ottowa wat die teologiese regverdiging van apartheid, en die gepaardgaande gedwonge skeiding van christene op rassegrondslag, as ‘n dwaling bestempel het. Dit was vir die NG Kerk ‘n bitter pil om te sluk, en die gepaardgaande konsep Belhar Belydenis wat dieselfde jaar deur die NG Sendingkerk se sinode aanvaar is, was die kersie op die koek. Dit maak dat baie lidmate van die NG Kerk nie die woord “Belhar” kan hoor sonder om weer die gevoelens van 1982 op te roep nie. Tog het die NG Kerk se beleidstandpunt Kerk en Samelewing van 1986 alreeds erken dat die kerk skuldig was aan die WAGK se beskuldiging. Op verskeie Sinodes het die NG Kerk is ook nou al gesê dat die Belydenis van Belhar in lyn met die Skrif is. Om die waarheid te sê het die Algemene Sinode van die NG Kerk alreeds in 1990 besluit dat die Belydenis van Belhar nie onskriftuurlik is nie (en ook nie in stryd is met die Drie Formuliere van Eenheid nie).

Artikel 1 van die Kerkorde van die NG Kerk stel bloot die Belydenisgrondslag van die kerk. Die huidige voorstel sê dat ons by die verpligting bly om die ses belydenisskrifte hierbo genoem te aanvaar, maar dat ‘n ekstra belydenis, wat opsioneel sal wees om te bely, bygevoeg word. Dit is die Belydenis van Belhar.

In kort beteken die “JA” of “NEE” stem wat van lidmate, gemeentes en sinodes gevra word die volgende (Erkenning aan “Die Kerkbode” 7 November 2014):

  • JA: Ek stem persoonlik saam met Belhar en gee aan ander ruimte om dit nie te bely nie
  • JA: Ek stem nie persoonlik saam met Belhar nie, maar gee ruimte aan ander om dit wel te bely
  • NEE: Ek stem nie persoonlik saam met Belhar nie en wil ook nie aan ander ruimte gee om dit te bely nie

‘n “Ja” stem deur twee derdes van die gemeentes en sinodes van die kerk sal eintlik net bevestig wat alreeds bestaan, naamlik dat ‘n groot klomp lidmate, predikante, gemeentes en sinodes hulle heelhartig vereenselwig met die inhoud en strekking van die Belydenis van Belhar. Voorbeelde is legio, van baie predikante (insluitende die meeste proponente wat afstudeer) wat dit alreeds vir jare tydens legitimasie onderteken, tot gemeentes soos die NG Gemeente Langeaanweg wat dit amptelik aanvaar het in 1997.

Die skrywer hiervan het alreeds die belydenis in 1987 onderteken en staan nog heelhartig by die vyf punte van die Belydenis van Belhar:

  • Glo in God, Vader, Seun en Gees
  • Glo dat God ons een maak en dat ons geroep is om dié eenheid sigbaar uit te leef
  • Glo dat God ons met Hom en mekaar versoen
  • Glo dat ons God moet navolg deur regverdig te lewe
  • Glo dat ons God meer gehoorsaam moet wees as mense

Verdere leestof kan die volgende insluit:





Ek glo…

11 06 2012
ImageEk glo in God die Vader,…En in Jesus Christus…Ek glo in die Heilige Gees. So sê ons mos as ons die Apostoliese Geloofsbelydenis opsê.
Maar, en dis ‘n GROOT maar! Wat beteken hierdie woorde regtig? Glo ons in drie gode, een God, hoe werk dit?
Kom ons begin maar met eerlikheid – Ons weet nie regtig hoe om die Drie-eenheid te verduidelik nie. Enige poging bly net dit, ‘n POGING. Ons taal, simbole, verstaan is nie genoeg om die volheid van God te verstaan en te verduidelik nie. Soos die een skrywer tereg sê: “People who say they understand it (The Trinity) aren’t to be trusted.”! (David Lose, Divine Relationship). Die simbool by hierdie geskrif is ook maar een van vele pogings deur die eeue om die Drie-Eenheid visueel uit te beeld.
Tog was daar deur die eeue baie pogings om die Drie-Eenheid te verduidelik.  Dit is nou maar inherent aan ons as mense om te probeer verstaan, al sukkel dit!
Die Egiptiese Woestynvaders het ‘n kerslig gebruik om die konsep van die Drie-Eenheid te probeer verduidelik: Hulle het die kers só gebruik om die Drie-Eenheid te probeer verduidelik:
  • Oorsprong van Lig – Dit is die Vader
  • Die Lig self wat verlig – Die Seun, Jesus
  • Die hitte wat jy voel – Die Heilige Gees
Al help die Woestynvaders se konsep, het dit ook, soos al hierdie konsepte en pogings, gebreke.
Nog iemand uit Afrika, Augustinus, het ook ‘n poging aangewend om die Drie-Eenheid te probeer verduidelik. Hy het gepraat van ‘n “Gemeenskap van liefde”. Sy beeld het nogal moontlikhede, al het dit ook gebreke.
  • Minnaar – God die Vader
  • Geliefde – Jesus, die Seun
  •  Die Liefde – Die Heilige Gees
Ons kan heeldag voortgaan om al hierdie pogings te lys, vanaf Patrick, die sendeling aan die Iere, se gebruik van die drie-blaar klawer, regdeur tot moderne teoloë. Al wat ons vir seker kan sê, is dat alhoewel die beelde ons help om ‘n mate van verstaan te kry, hulle almal ook aan ernstige gebreke ly.
Hoekom is dit dan belangrik om oor die Drie-Eenheid te praat? Daar is dan nie eers ‘n spesifieke teks in die Bybel wat hierdie verhouding uitspel nie! Nee, dit is eerder die manier wat die hele Bybel oor God praat, vanaf Genesis (“Ons”) regdeur tot die einde. Selfs die bekende Matt 28:18, 19: “Jesus kom toe nader en sê vir hulle: “Aan My is alle mag gegee in die hemel en op die aarde. Gaan dan na al die nasies toe en maak die mense my dissipels: doop hulle in die Naam van die Vader en die Seun en die Heilige Gees” (1983 Afrikaans vertaling) is nie ‘n sogenaamde “proefteks” nie, maar vat eintlik maar net saam hoe die hele oor God praat (Interessante tekste om na te kyk is, onder andere: Gen 1:1, 26, 1 Kor 5:18-20, Rom 5:1-5, Efes 1:3-14, Mal 3:6, Heb 13:8)
As die Bybel dan self die verhouding van Vader, Seun en Heilige Gees nie duidelik uitspel nie, hoekom moet ons oor dié saak bekommerd wees?
Dit is belangrik om vas te hou aan die Drie-Enige verstaan van God, want as ons dit nie doen nie, kruip allerlei probleme in ons verstaan van God en praat oor God in.  In sommige gevalle word die Vader bo die Seun, Jesus en die Heilige Gees geplaas. Dan word Jesus slegs mens, en in uiterste gevalle die Gees slegs ‘n “krag”. Die probleme sien ‘n mens al vroeg by die Arianisme. In sekere van die Gnostiese dwalings sien ‘n mens hierdie tendens ook. Vandag is dit in die “oneness” pentekostalisme te siene, asook in die manier wat Islam na Jesus kyk, om maar net twee voorbeelde te noem.
Ander kere word die drie persone van die Drie-Eenheid gesien as slegs maskers waardeur die een God Hom aan ons wys (modalisme), nie dat die drie Persone deel is van die wese van God nie.
Of die Drie-Eenheid word só geskei dat daar van drie afsonderlike gode gepraat word.
Al verstaan ons nie hoe die Drie-Eenheid inmekaar steek nie, en al skiet al ons beelde en konsepte ver tekort, is dit belangrik om vas te hou aan die belydenis dat ons glo in een God, Vader, Seun en Heilige Gees.
Wat weet ons wel van hierdie een God, Vader Seun en Gees?
  •  God se eenheid is baie dieper as dit wat ons ken in menslike verhoudings, al kan ons ondervindings van vriendskap, omgee binne families, vir ons so ‘n klein skynseltjie wys van wat God se eenheid behels.
  • Die lewe wat God gee is onselfsugtige liefde. Liefde wat uitgeleef word in die verhouding tussen Vader, Seun en Gees. Die bewys hiervoor kry ons in die offer van Jesus
  • God is nie ‘n krag of iets onpersoonlik nie, maar staan en wil in ‘n lewende verhouding met ons staan. God is een, maar Sy eenheid is die lewende eenheid van die Drie-Eenheid.
Hoe leef ons ons geloof in ‘n Drie-Enige God uit? Hoe beïnvloed my geloof in ‘n Drie-Enige God my alledaagse lewe? Daar is ‘n vlakke van my lewe waarop hierdie geloof ‘n effek het.
  • Leef NOU tot eer van God, nie net wag vir “eendag” in die hemel nie. Die Gees lei ons nou alreeds in God se wil.
  • Leef in volle verhouding met God en jou medemens. Jesus het nie verniet die Wet opgesom as liefde tot God en liefde tot die naaste nie.
  • Die eenheid in die Drie-Eenheid is ‘n simbool vir ons eenheid onderling. Vader Seun en Gees is in ‘n perfekte eenheid en verhouding met mekaar, en kan ons lei tot onderlinge eenheid.

Die vroeë Griekse vaders het die woord “Perichoresis” gebruik om hulle verstaan van die onderlinge eenheid tussen Vader, Seun en Gees te verduidelik. Dit beteken letterlik “ronddans”. Mag óns so in ‘n noue verhouding met die Vader, Seun en Gees leef dat ons met vreugde en in eenheid en liefde met die Drie-Enige kan ronddans!